Varant Nedir? Avantajları ve Riskleri

Daha Fazla Göster

Varant Nedir?

Varant nedir sorusu sıkça merak edilen finansal bir terim olarak araştırılmaktadır. Varant, hisse senedi, emtia, endeks gibi finansal varlığa dayalı olan ve belirli bir vade sonunda alım ve satım hakkı verilmesi ve yatırımcısına finansal kaldıraç imkanı sunan yatırım aracıdır. Kısa bir ifadeyle opsiyonel bir menkul kıymetleştirilme de denilebilir. Varant kavramı yatırımcıya bir hak verir ancak yükümlülük getirmez.

Menkul kıymet türü olan varantlar finansal kuruluşlar tarafından ihraç edilmektedir. Varant alan yatırımcı dayanak varlığın kendisini değil; söz konusu dayanak varlığını alma ya da satma hakkını satın almaktadır ve varantlarda risk faktörü ödenen prim miktarı ile sınırlıdır. Bir hak satın alınmış olduğundan ötürü Kar Payı Hakkı, Oy kullanma Hakkı, Bilgi Edinme Hakkı, Rüçhan (Yeni Pay Alma Hakkı), Şirket Yönetimine Katılma Hakkı, Tasfiyeden Öncelikli Yararlanma gibi hakları varantlar sağlamamaktadır.

Varant ihraç edilen finansal kuruluşlarda kendi varlıklarına derinlik sağlamak üzere ve mevzuat gereği bir piyasa yapıcı belirlenmektedir. Varantlar da Borsa İstanbul (BIST) ve tıpkı hisse senetleri gibi işlem saatlerinde sürekli güncellenen piyasa yapıcılı, güncel alış – satış kotasyonları verir ve yatırımcılar da bu kotasyonlar yardımı ile varantlarda alım – satım işlemlerini gerçekleştirir.

Kaldıraçlı bir finansal işlem olan varantlar, işleyiş, fiyat ve özellik bakımından faktörlere sahip olup riskler taşımaktadırlar. Bu veriler yatırımcılar için oldukça önemlidir.

Varant Hisse Senedi Nedir?

Varant hisse senetleri nedir, diye merak eden yatırımcılar sıklıkla bu konuyu araştırmaktadır. Borsa işlemlerinin sıkça yapılması hisse senediyle alakalı her konuyu gündeme taşımaktadır. Hisse senetleri varantları da genel olarak Borsa İstanbul BİST 30 endeksinde olan hisselerin kaldıraçlı, vadeli işlem imkanı olan dayanak varlık olduğunu belirten menkul kıymetleştirilmiş opsiyonlar olarak karşımıza çıkmaktadır.

Hisse senetleri varantları belirli bir vade içinde ya da vade sonunda belirli bir miktarda belirli bir kullanım fiyatı sunan ve bu fiyat üzerinden alım, satım gibi haklar tanıyan opsiyonlardır. Varant yatırımcısı ihraççının karşı taraf riskini de taşımaktadır. Hisse senetleri sürekli olarak müzayede yöntemi ile işlem görürler. Varant ihraççısı fiyat kotasyonu vermekle sorumlu tutulmuştur. Dolayısıyla hisse senedi varantı yatırımcısı piyasa likidite sıkıntısı yaşamamaktadır. Yine de hisse senedi varantlarında oluşan takas hisse piyasa işleyişi gibi T + 1’dir.

Hisse senedi varantları diğer varantlara göre oldukça çeşitlidir. BİST 30 endeksinde işleyişte olan hisselerin çoğunluğu varant ihraççısı konumunda olan aracı kurumlar tarafından piyasaya ihraç edilmiştir. Örneğin; Türk Hava Yolları, Pegasus, Sabancı Holding, Ereğli, Petkim gibi birçok hisse varantında işlem yapılabilmektedir.

Varant Özellikleri

  • Varantlarda serbest marjla işlem yapılmaktadır. Ancak bu işlemlerde kotasyon fiyat gerçekleşmektedir.
  • Varantlarda açık satışa izin verilmemektedir.
  • Varantlar ödünç verilemezler.
  • Varantlarda kredili işlemler gerçekleştirilemez.
  • Varantlarda emir iptali her zaman serbestçe uygulanmaktadır. Emir bölme hisse senetleri ile varantlarda aynı kurallarla işlem yapılmaktadır.
  • Varantlarda özel emirlere izin verilmektedir.
  • Varantlarda miktar ve fiyat iyileştirme / kötüleştirme serbesttir.
  • Varant işlemleri Hisse Senetleri Piyasası, sürekli olarak müzayede seans saatleri içerisinde gerçekleştirilir.
  • Varantlarda önceden belirlenmiş bir vade tarihi bulunmaktadır. Bu vade tarihi, ihraç esnasında belirlenmektedir. Avrupa tipi varant işlemlerinde oluşan hak, sadece vade sonuna kadar kullanılabilir bir haktır. Ancak, Amerika tipi varant sistemi işlemlerinde vade sonuna kadar belirtilen bir tarihte kullanım hakkı bulunmaktadır.

Varantların Avantajları

  • Küçük bir primle oluşturulan dayanak varlığa kaldıraç yatırım imkanı sağlar.
  • Varantlarda işlem yapmak için teminata gerek duyulmamaktadır.
  • İşlem komisyonu göreceli olarak piyasa durumu ile kıyaslandığında oldukça düşük seyreder.
  • Varantlarda kazanç potansiyeli sınırsız iken, toplam olarak risk, ödenen prim ile sınırlıdır.

Varantların Riskleri

  • Varantlar vadelidir ve vade içerisinde beklenti gerçekleşmediği takdirde tüm yatırım kaybedilebilir.
  • Varantlar vadeye kalan gün sayısında azalma olunca zaman değeri kaybetmektedir. Zaman değeri kaybı vade zamanına yaklaşıldıkça hızlanmaktadır.
  • Finansal kaldıraç iki yönde de çalışabilmektedir. Beklenti ters yönde gerçekleşir ise, varantlarda hızlı değer kaybı meydana gelir ve vade sonunda da değersiz bir şekilde son bulabilirler.

Varant Yükselirse Ne Olur?

Varantlar dayanak varlığa duyarlılığı ve vadenin kalan zamanına göre değişiklik gösterebilir. Varant yükselirse ne olur diye merak eden yatırımcılar varantların dayanak varlığa göre verdikleri tepkiyi de dikkate alması gerekmektedir. Yüksek riskli varantlar vadesine 15 günden az süre kalan ve zararda olan varantların olduğu grubu ifade etmektedir.

Yükselen varantların kısa zamanda düşmesi ve zarar dengesi açısından zararsız bir varantla başa baş gitmesi ihtimali oldukça düşük olacağından nispeten varantlar ucuzlar. Kalan vade sürecindeki piyasada zayıflık var ise yüksek riskli olarak sınıflandırılan varantlar yatırımcılar tarafından bilinmeli ve buna göre bir varant yatırım tercihi yapılmalıdır.

Varant Nedir?

Varant Değer ve Fiyatı

Varantların oluşumunda rol oynayan iki önemli faktör içsel değer ve zamansal değerdir.

İçsel değer, varantın, spot fiyat ve dayanak varlığın buna göre durumunu ifade eden bir kavramdır. İçsel değer, kar ve zarar durumunu belirlemektedir.

Zamansal değer ise, varantın, fiyat ve içsel değer arasındaki farkı olarak değerlendirilmektedir.  Varantın vade sonuna kadar taşıdığı değeri ifade eden bir kavramdır. Varantın vade sonuna kadarki kalan süresi ne kadar uzunsa, varantın göstereceği performansın süresi de o kadar uzun olacaktır ve değeri de aynı ölçüde fazla seyredecektir.

Varantın Fiyatını Etkileyen Faktörler Nelerdir?

  • Dayanak varlığın fiyatı
  • İşleme koyma fiyatı
  • Vadeye kalan gün sayısı
  • Piyasa faiz oranı
  • Volatilite
  • Kar payı (Temettü)

Varantın İşlem Kodu

Borsa İstanbul (BİST) tarafından belirtilen kısa kod ve uzun kod ayrı ayrı iki kod olarak belirlenmiştir. Borsa İstanbul’da dayanak varlığa göre yapılan işlemlerde hisse ve endeks varantları bulunmaktadır. Varantın işlem için kullanılan kısa ve uzun kodları endeks ya da hisse ve varantın vadesi ile ihraççı aracı kurum adı esas alınmak suretiyle işlem yapılmaktadır.

1
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Uygulamayı Yükle

Artık uygulama üzerinden bizleri takip edebilirsiniz!

Giriş Yap

Para Konuşalım! ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!